یادی دوباره از استاد همایونپور/ غرقه در فردیت خویش
سه شنب گذشته دو مطلب درباره استاد همایونپور را در صفحه موسیقی همشهری کار کردم. مطلب اولی از آقای پور امید و مطلب دوم از جناب شیرازی . نوشته اقای پور امید بشتر نقل خاطراتی از خود استاد است و نوشته آقای شیرازی متنی تحلیلی از زاویه روانشناسی فردی است که جدی تر از مطلب اولی است. البته استاد همایونپور و شیوه زندگی شخصی و هنری اش بسی بیش از اینها جای کار دارد که امیدوارم بخشی از آن با انتشار کتاب خاطرات آن زنده یاد به حوزه های عمومی تری راه یابد.
نگاهی به البوم لولیان از گروه دستان
تازه ترين اجراي گروه دستان، كه مجموعه اي از ساخته هاي حميد متبسم را شكل مي دهد، با آواز شهرام ناظري به بازار موسيقي عرضه شده است. اين كار از آن جهت اهميت دارد كه فضايي تازه از يكي از قله هاي آهنگسازي در موسيقي ايراني، با ابتنا بر شناخت دقيق از سنت هاي موسيقي ايراني و نيز دانش آهنگسازي را توأمان در خود دارد. همچنين بايد از تجربه تازه (يا شايد بهتر است بگوييم تداوم تجربه) شهرام ناظري در استفاده از تحرير در ساخت يك ملودي و آهنگ و ممزوج در آن نام برد. استفاده دقيق از سازها و توانايي هاي شگرف آن، همانند تمبك پژمان حدادي كه در اوج كارش، گاه تا تداعي يك ملودي در ذهن خواننده پيش مي رود، و نيز سرعت و تمپوي قابل اعتناي قطعات و اجراها را بايد از شاخصه هاي اين گروه به شمار آورد. ضمن آنكه تأكيد بر ريتم هاي لنگ نيز از ويژگي هاي اين گروه است.متن زیر را دوست و موسیقی پژوه و نوازنده خوب سنتور ( پویا سرایی ) حدود یک سال قبل و پس از اجرای گروه دستان در کاخ نیاوران برای چاپ در روزنامه به من دادکه با اندکی تغییر منتشر شد .
کنسرت کامکارها در تابستان آینده
کامکارها که چندی قبل اعلام کرده بودند در ایران کنسرت نمی دهند در گفت و گویی باایسنا به رغبت دوباره خود برای برگزاری کنسرت درایران اشاره کردند . در این زمینه گزارشی نوشته ام که می توانید در زیر بخوانید.
گروه موسيقي كامكارها كه سال گذشته اعلام كردند، ديگر كنسرتي در ايران برگزار نخواهند كرد، در تدارك دريافت مجوز براي اجراي كنسرتي در كاخ نياوران براي تابستان سال جاري هستند.
ايسنا ضمن اعلام اين خبر به نقل از هوشنگ كامكار نوشته است كه گروه كامكارها در حال مذاكره با مسئولان براي دريافت مجوز هستند و در صورت رسيدن به توافق كنسرت تابستان خود را در فضايي متفاوت با كنسرتهاي گذشته برگزار خواهند كرد.
آخرين اجراي گروه كامكارها در ايران به تابستان ۸۳ بازمي گردد كه در كاخ موزه نياوران چند اجراي گروهي در دو بخش محلي و ايراني انجام داده اند. پس از آن بود كه هوشنگ كامكار از هزينه هاي سنگين برگزاري كنسرت خبر داد و گفت كه روزي ۵ ميليون تومان براي اجاره مكان هزينه داده و در مجموع ۲۰ ميليون تومان از درآمدهاي ناشي از فروش بليت صرف اجاره سالن و مقدمات برگزاري كنسرت، چون اجاره صندلي و ... شده است. اين گلايه بعدها در كنسرت گروه هاي بزرگ ديگر، چون كنسرت عارف به سرپرستي پرويز مشكاتيان و نيز كنسرت شجريان، عليزاده و كلهر عنوان شد كه همه آنها از اجاره بالاي سالنها گله مند بودند. ايسنا همچنين گزارش داده است كه كامكارها ۵ سالي است كه در ايران آلبومي عرضه نكرده اند، در حالي كه دو سال قبل گروه كاري مشترك با صديق تعريف با عنوان كردانه را به بازار موسيقي عرضه كرده بودند.
كامكارها از جمله گروه هاي شناخته شده موسيقي در خارج از ايران هستند كه اجراي آنها با استقبال فراواني روبرو مي شود. آنها سال گذشته از اجراي كنسرت در اروپا انصراف دادند. اين كنسرت قرار بود در سالن ۵۰ هزار نفري شهر كلن آلمان اجرا شود كه به دليل آنچه كه سرپرست گروه، بهره برداري گروه هاي سياسي از اين كنسرت عنوان كرده بودند، از دادن كنسرت انصراف داد.
اين گروه همچنين قرار بود موسيقي يك فيلم آمريكايي را بسازد كه به دليل آنكه تهيه كننده مي خواست از دو خواننده لوس آنجلسي در كار استفاده كند، از ساخت آن انصراف دادند.
فقدان نگاه کلان و بخشی نگری/ بحثی در مدیریت موسیقی
براي پاسخ به اين پرسشها ابتدا بايد به چگونگي حضور اين نيروها در ساختار تصميم گيري مديريت موسيقي كشور نظري بيفكنيم. هم اكنون سه نهاد به شكل موازي در موسيقي كشور فعالند. مركز موسيقي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، مركز موسيقي سازمان صدا و سيما و نيز مركز موسيقي حوزه هنري. جمع بست بودجه اي كه به اين سه مركز اختصاص مي يابد كمتر از ده ميليارد تومان است و نشان مي دهد كه اهميت موسيقي براي سياستگذاران كشور چيزي پايين تر از چرخ پنجم يك خودرو است. نهاد خانه موسيقي و نيز دست اندركاران اصلي آن در دو مركز موسيقي صدا و سيما و نيز دفتر امور موسيقي وزارت ارشاد حضوري پررنگ دارند. در مركز موسيقي حوزه هنري هم اگر چه از بافت اصلي خانه موسيقي كمتر نشاني يافت مي شود، اما رئيس اين مجموعه خود از اعضاي اصلي هيات مديره يكي از كانون هاي هشت گانه خانه موسيقي است. تا به اينجا مي توان مدعي شد خانه موسيقي در تمامي نهادها حضور و بروزي جدي دارد. اعضاي اين نهاد در دو شوراي سياستگذاري موسيقي صدا و سيما و نيز دفتر امور موسيقي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي حضوري مستمر دارند، اما حضور آنها در بخش موسيقي حوزه هنري تقريبا ناچيز است. بنا به اذعان دست اندركاران موسيقي صدا و سيما و نيز وزارت ارشاد، كمتر تصميمي است كه با مشورت شوراهاي موسيقي صورت نگيرد. يادم نمي رود كه سال گذشته ديداري بين مدير وقت مركز موسيقي سازمان صدا وسيما و نيز چند تن از اعضاي هيات مديره خانه موسيقي صورت گرفته بود و برخي از اعضاي هيات مديره از وضعيت موسيقي صدا و سيما گله مند بودند كه رئيس وقت چند تن از اعضاي اصلي هيأت مديره را نام برد كه در ساختار تصميم گيري موسيقي صدا و سيما نقشي اساسي ايفا مي كنند و گفت ۹۵درصد تصميمات بر اساس نظر شورا اتخاذ مي شود. اين سخن يا درست است و يا خطا. اگر درست است، كه نگاهي به خروجي اين تصميمات نشان مي دهد نحوه تصميم گيري و نگاه اهل موسيقي به سياستگذاري در موسيقي نه يكپارچه است و نه هماهنگ و بيشتر بر پايه سليقه ها شكل مي گيرد. در واقع هر كدام از اهل موسيقي بر اساس تخصصي كه دارند (از موسيقي سنتي تاكلاسيك غربي و پاپ و..) سعي مي كنند نوع سياستگذاريها را به نفع گونه موسيقايي مورد نظر خود تعريف كنند و بودجه ها را نيز به همان سمت سوق دهند.
به گمان نگارنده همين نگاه خاص در بقيه بخشهاي موسيقي نيز حضور و بروز دارد و سطور آغازين اين يادداشت خود گواهي صادق است بر اين بخشي نگري.
شايد يكي از دلايل اينكه سياستهاي موسيقي در كشور ما چند پاره است، به نبود وحدت رويه اي در تصميم گيريها باز گردد كه اكثر اعضاي آن را اهل موسيقي شكل مي دهند. همين نگاه بخشي و نه كلان در خانه موسيقي نيز بروز و ظهور دارد و اين البته از نبود و كمبود تجربه در كارهاي صنفي نشات مي گيرد كه به نظر مي رسد با پيشرفت زمان به سمت نگاه تخصصي تر و نيز صنفي تر (و نه شخصي تر) سوق داده شود.
منوچهر همایونپور درگذشت
ساعت 2 بعد از ظهر امروز بود كه حسين علي شاپورتماس گرفت و گفت كه استاد همايونپور دار فاني را وداع گفت .
اين كه مي گويند مرگ خبر نمي كند انصافا سخن صادقي است . جمعه آخرين روز سال بود كه در مراسم سال انشارات سخن در هتل هما بوديم . بر حست تصادف استاد همايونپور در رديف دوم ودركنار من نشست . بسيار سرحال بود . با ايشان چاق سلامتي كردم و قرار گفت و گويي را براي بعد عيد گذاشتم . در ميانه سخنان برخي از سخنرانان نكاتي ادبي را بيان مي كرد كه از پختگي ودانش ادبي وي حكايت داشت .
پس از قراری که با مرحوم عمومی گذ اشتم و مدتی بعد بی انجام این گفت و گو ایشان به دیار باقی شتافت این دومین فرصتی است که از دست می دهم . البته شنیدم که مجموعه ای از خاطرات استاد تدوین شده و قرار است منتشر شود که امیدوارم این کار سریعتر صورت بگیرد.
منوچهر همايونپور ، خواننده جواني درگذشت
استاد " منوچهر همايونپور " ، آوازخوان نامي سالهاي دور بر اثر عارضه قلبي ، صبح دوشنبه امروز در بيمارستان " مهراد " درگذشت.
همايونپور در سال 1303 شمسي در بروجرد متولد شد . او در سنين نوجواني به تهران آمد و ضمن اشتغال در ادارات دولتي ، خوانندگي را به عنوان كاري ذوقي و هنري انتخاب كرد وادامه داد . همايونپور ، ضمن بهرهگيري از شيوه آوازي چهره هاي نامي موسيقي آوازي ايران چون " اديب خوانساري" و " تاج اصفهاني " ، محضر استاداني چون " ابوالحسن صبا " و "حسين ياحقي" را نيز درك كرد ؛ اين همنشينيها تا به جايي پيش رفت كه" حسين ياحقي" ، يكي از مشهورترين آثار خود را كه " جواني " نام داشت و در مايه افشاري ساخته شده بود ، به همايونپور جوان داد تا آن را اجرا كند . اين تصنيف در سال 1327 توسط همايونپور خوانده و به طور مستقيم از راديو پخش شد.
همكاري او با " حسين ياحقي " و برادر زاده شهير او ، " پرويز ياحقي " تا اواخر دهه 30 شمسي نيز ادامه يافت كه منجر به خلق آثاري به ياد ماندني در موسيقي ايران شد ؛ " نواي چوپان " ، " در كنج دلم " و چند تصنيف ديگر حاصل اين همكاري مشترك بود.
زنده ياد همايونپور بر ادبيات فارسي نيز تسلط بي چون و چرايي داشت كه نمود اين مساله را ميتوان در تسلط بي چون و چراي وي بر شعر ، در آثار آوازيش ديد.
پيكر استاد " منوچهر همايونپور " ساعت 9 صبح فردا سهشنبه 8 فروردين ماه ، از مقابل بيمارستان " مهراد " به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا تشييع ميشود.
يادش گرامي باد.
به یاد یک ناشر دوست داشتنی / حمید باقر زاده هم رفت
روز دوم عید بود که سیاوش شاملو با من تماس گرفت که سال نو را به من تبریک بگوید خبر درگذشت حمید باقر زاده را هم به من داد . حیمد باقر زاده برادر کوچکتر محسن باقر زاده بود که از سالهای میانی دهه هفتاد از برادرش در کتابقروشی نشر توس در جلوی دانشگاه جدا و در یکی از کوچه های فرعی انقلاب دفتری تاسیس و نشر هیرمند را راه انداخت . آدمی بروز و اهل مطالعه بود و البته جریانهای مختلف فکری و فرهنگی را می شناخت . یادم نمی رود که جلد اول کتاب شاهنامه خانم مهری بهفر را با چه ذوق و شوقی انتشار داد و بعد که مهاجرانی رفت ادامه این پروژه برایش غیر ممکن شد . در سالهای پایانی وی نیز به نوعی درگیر ماجرای ناشرانی شد که به نوعی از آثار شاملو کاری را چاپ کرده بودند . به وی پیشنهادی دادم که بهتر است این دعواهای حقوقی درباره آثار شاملو را به کتابی تبدیل کند و د رفکر این کار هم بود نمی دانم که این کار را انجام داد یا نه . حمید باقر زاده در اوج بلوغ فکری رخت از این دیار کشید و سرطان بد پیر مهلت نداد و مبارزه وی با این بیماری که در قالب ورزشهای سخت انجام می شد نیز ثمری نبخشید و وی به دیار باقی رخت بر کشید. یادش گرامی باد و خدایش بیامرزد
نوروز مبارک و یک خبر
نوروز برای همه ما ایرانیان حرمت و قداستی دارد که آمیخته شدن آن با روز اربعین بر وزانت آن می افزاید . در دوران کودکی و نوجوانی و زمان اربعین تعزیه خوانان روستای ما به امامزاده ای در میان حنگل به نام امامزاده علی می رفتندو تعزیه دو طفلان مسلم را اجرا می کردند .اگر فرصت کنم از این تعزیه که صدها بار دیدمش باز هم دیدن خواهم کرد .
و اما خبری که یکی از دوستان ( افشین سپهوندی )برایم فرستاد .
صنعت موسيقي ايران در راه آلمان
امروز آقاي سپهوندي با من تماس گرفت كه براي اختراع دستگاه رهاب به نمايشگاه موسيقي آلمان دعوت شده است . حدود پنچ ماه فبل بود كه آقاي روشن روان با من تماس گرفتند و گفتند كه چند جوان مبتكر دستگاهي اختراع كرده اند كه در واقع تيونري است براساس فواصل موسيقي شرقي .تماس گرفتم و قرار گفت و گويي را در دفتر روزنامه گذاشتيم . وقتي آنها را ديدم ، فهميدم كه همان برو بچه هايي هستند كه پيش از اين دستگاهي اختراع كرده بودند كه بر اساس آن آهنگسازي با سازهاي سنتي صورت مي گرفت. در هر حال اين اتفاق ، جضور و دعوت از اين شركت براي نمايشگاه آلمان براي نخستين بار در تاريخ موسيقي كشورمان، اتفاق مي افتد بر اساس اين خبر، شركت تحقيقاتي-توليدي صوت آذين از تاريخ 29 مارس تا يكم آوريل سال 2006 (9 تا 12 فروردين 85 ) در غرفه اختصاصي خود به ارائه آخرين دستاوردهاي توليدي اش اقدام خواهد كرد.
از جمله محصولات توليدي اين شركت كه شهرت منطقه اي و جهاني را برايش به ارمغان آورده، ساخت تيونري بر اساس فواصل موسيقي شرقي است كه نوازندگان مشرق زمين و به ويژه اهالي خاورميانه را قادر مي سازد تا علاوه بر تنظيم دقيق نت هاي اصلي شامل پرده و نيم پرده، فواصل مخصوص يا همان ربع پرده ها را نيز به صورت دقيق تنظيم نمايند.
علاوه بر تيونر مورد نظر كه نام رهاب بر آن نهاده شده است، نگهدارنده هاي گيتار اين شركت نيز با اقبال اروپائيان مواجه شده و گيتارنوازان اسپانيايي خريد آن را به گونه هاي مشابه ترجيح داده اند.
نمايشگاه
Musikmesse
يكي از مهمترين نمايشگاه هاي موسيقي در سطح اروپاست كه هر ساله در فرانكفورت آلمان برگزار مي شود و شركت هاي فعال در حوزه موسيقي به ارائه آخرين ساخته هاي خود مي پردازند.
