«زيست بوم فرهنگي» مفهومي است كه در آن تمامي افراد و نهادهاي مرتبط با يك پيشه و موضوع فرهنگي جاي مي گيرندو با تبادل اطلاعات و توليدات ميان خود وساير افراد به رشد و بالندگي آن زيست بوم مدد مي رسانند.

با اين توضيح كوتاه مي خواهم برگزاري ششمين نشست انتشارات سخن(كه روز گذشته،جمعه 10 اسفند، با شكوه تر از پنج دوره گذشته برگزار شد) را بهانه اي قرار دهم و به اين بهانه به زيست بوم هاي بخش خصوصي نشر نكاتي چند را قلمي كنم.{گزارش ششمین نشست سخن}

اگر اين جمع را يك زيست بوم فرهنگي بناميم ( محيطي كه در آن اهل فرهنگ زيست مي‌كنند) در آن مي توان انواع افراد ونهادها را مشاهده كرد. مهمترين جزء‌اين زيست بوم انتشارات سخن است. ناشري كه  به گواه كارنامه كاري اش در نزديك به سه دهه تلاش طاقت سوز، صدها كتاب در حوزه هاي مختلف فكري و فرهنگي ، با محوريت فرهنگ ايراني – اسلامي تدارك ديده و انتشار داده است.

اين ناشر البته خود از زيست بومي با قدمتي 130 ساله بهره مي برد و تجربه اي گرانقدر را از سالهاي 1255 (زمان تاسيس نسل اول انتشارات علمي ) به ارث برده است.همين تجربه است كه اينك در نسل سوم از اين مجموعه بار آورتر شده و صدها عنوان كتاب را تقديم اهل فرهنگ كرده است.

پس از آن به حلقه مولفان و مترجماني مي  رسيم كه بااين ناشر همكاري مستقيم دارند و به شكل جدي در تاليف كتابهاي اين مجموعه دخيل بوده اند. كساني كه برخي ازآنها سر به زير خاك سوده اند؛ چهره هايي چون دكتر زرين كوب ، دكتر غلامحسين يوسفي، محمد علي جمالزاده، تا بزرگاني كه اينك دست اندركار تاليف  يا ترجمه مجموعه هاي ارزشمندي اند. همانند دكتر محمد رضا شفيعي كدكني( كه مجموعه كارهاي سترگشان درباره عطار امسال پربرگ و بارتر و از سوي همين ناشر در مراسم ديروز رونمايي شد)، دكتر ايرج افشار، دكتر حسن انوري و مجموعه همكارانشان د رفرهنگ سخن، دكتر محمد استعلامي، دكتر محمد امين رياحي، دكتر حسين الهي قمشه‌اي ،دكتر محمد دبير سياقي،دكتر محمد علي اسلامي ندوشن، دكتر تقي پورنامداريان،دكتر عزت الله فولادوند،  هاشم رضي،دكتر احمد سميعي گيلاني، دكتر علي اشرف صادقي و البته نسلي از نويسندگان و اهل ادب كه درچند سال اخير با تاليفات خود رونقي به پژوهشهاي زبان فارسي و فرهنگ ايراني –اسلامي بخشيده اند.

در كنار اين مجموعه خوانندگاني قرار دارند كه از خرمن اين تاليفات خوشه برمي چينند و با خريد كتاب هاي اين ناشر بر تعلق خاطرشان به اين زيست بوم مي افزايند و باعث تشجيع و تشويق ناشر و مولفان مي شوند .

تمامي اين فضاي فكر و فرهنگي براي خود هويتي يافته وعرصه اي را فراهم آورده است تا در پرتو آن بتوان گامهاي موثرتر فرهنگي را برداشت. اين فضا البته بدون هيچ گونه پشتوانه دولتي و يا حمايتي خاص شكل گرفته است و نشان مي دهد كه بخش خصوصي نشر ايران اگر جلوي پايش سنگ اندازي و مانع تراشي صورت نگيرد، مي تواند كارهايي بكند كه از عهده دهها سازمان و نهاد دولتي بر نمي آيد. شايد همين فرهنگ سخن ، كه از سال 1380 كه مجموعه 8 جلدي آن انتشار يافت و اينك زادو ولد آن نياي اصلي،خود به كامل شدن بيش از 11 كتاب ديگر انجاميده است ، نمونه اي شاخص از كار بخش خصوصي باشد كه بدون هيچ گونه كمك دولتي صورت گرفت.خوشبختانه از اين دست ناشران كم نيستند كه حداقل در همين حوزه فرهنگ نگاري مي توان به ناشري چون فرهنگ معاصر اشاره كرد كه كارهايي نمونه و شاخص انجام داده و مي دهد و يا نشر مركز كه در همين سال جاري چند كار مجموعه اي سترگ( همانند ارائه ترجمه تازه از هزار و يك شب) را سامان داده اند.

دولت(در تمايم شقوق آَن و نه تنها وزارت ارشاد) اگر دستان درازش را از دامن نشر ايران برچيندوبا خريدهاي فله اي از برخي ناشران رانتي فضاي كتاب را مشوش نكند ويا با ساختن فروشگاههاي چند هزار متري ( موسسه نشر شهر وابسته به شهرداري تهران) از تجربه هاي شكست خورده اين چنيني درگذشته درس عبرت نگيرد و  اندك اعتبارات به كف آمده را به چاه نريزد ويابا سوق دادن يارانه هاي كاغذ نشر به سمت نمايشگاههاي استاني ، و خالي كردن كتابفروشان شهرستاني از مشتريان و متقاضيان ، تيشه بر ريشه نحيف كتابفروشان شهرستاني و البته تهراني نزند ، ويا با راه اندازي ناشران دولتي و شبه دولتي در هر وزارتخانه و نهاد و سازمان دولتي و شبه دولتي به رقيبي با پشتوانه هاي مالي بي كران براي ناشران بخش خصوصي تبديل نشود، و يا با سكوتش دربرابر تعطيلي و توقف كار برخي كافه كتاب ها ، به هدم اين گونه زيست بوم هاي فرهنگي مدد نرساند،مي توان اميدوار بودكه ده ها و صد ها ناشر همانند انتشارات سخن پابگيرند و بنياد سفت كنند و سرمايه و نيروي فكري و مادي خود را به كارهايي اختصاص دهند كه انتشار برخي از آنها اسباب اعتبار فرهنگي ايران و ايراني است.

این مطلب شنبه این هفته درصفحه آخر روزنامه اعتمادمنتشر شد